IB Chemistry Reactivity 1.2 enerji çevrimleri
IB Chemistry Reactivity 1.2 enerji çevrimleri: Hess yasası ve Born-Haber döngüsünü 4 adımda kurma, Paper 1-2 soru tipleri ve rubrik puanlama stratejisi.
Dr. Burak Kara2 dk okuma
Not (Temmuz 2026): Bu yazı, IB Kimya dersinin 2025 öncesi müfredatına göre yazılmıştır. Mayıs 2025 sınav oturumundan itibaren yeni müfredat yürürlüktedir: Paper 3 ve option (seçmeli) üniteler kaldırılmış, konular Structure 1-3 ve Reactivity 1-3 yapısında yeniden düzenlenmiştir. Yazı arşiv amaçlı korunmaktadır. Güncel müfredat ve sınav yapısı için IB Kimya özel ders sayfamıza bakınız.
İlgili Okumalar
IB Chemistry Reactivity 1.1'de entalpi ölçümü: kalorimetre deneyinden 7 puanlık cevaba giden 6 adım3.2 organik yapılar: homolog seriyi IB Chemistry HL sınavında yedi basamakta çözme yöntemiIB Chemistry Structure 3.1 sınıflandırma: periyodik tabloyu 4 blok okuma yöntemi
Sıkça Sorulan Sorular
IB Chemistry Reactivity 1.2 sınavda hangi paper'larda çıkıyor ve ağırlığı nedir?
Reactivity 1.2, Paper 1'de 1-3 çoktan seçmeli, Paper 2'de 1-2 uzun cevaplı hesaplama/diyagram sorusu ve Paper 3 Section 1'de deneysel veri yorumlama sorusu olarak karşımıza çıkar. Ağırlık olarak Paper 2'de 6-10 puan, Paper 3'te 3-5 puanlık bir blok oluşturur; toplamda Reactivity teması içinde orta-yüksek temsil edilir.
Hess yasası ile Born-Haber döngüsünü sınavda nasıl ayırt edebilirim?
Hess yasası, saf entalpi değişimlerini alternatif yoldan toplamaya dayanır ve genellikle elementler, bileşikler veya basit reaksiyonlar arasında uygulanır. Born-Haber döngüsü ise yalnızca iyonik bileşiklerin oluşumunu kapsar ve iyonizasyon enerjisi, elektron ilgisi, örgü enerjisi gibi bileşenleri içerir. Soru kökünde 'ionic compound', 'lattice energy' veya 'ionization energy' terimleri varsa büyük olasılıkla Born-Haber; yalnızca 'enthalpy change', 'reaction' gibi genel terimler varsa Hess isteniyor demektir.
Örgü enerjisi hesaplamasında işaret hatasını nasıl önlerim?
Örgü enerjisi tanım olarak katı iyonik bileşiğin gaz iyonlarına ayrışma sürecini ifade eder ve bu nedenle daima pozitiftir (ΔH_LE > 0). Ancak Born-Haber çevriminde kullanırken, döngünün yönüne göre işareti değişir. Güvenli yöntem: her zaman döngüyü çizip ok yönünü belirlemek, 'ayrışma' okunun ΔH_LE'yi pozitif olarak gösterdiğini, 'oluşum' okunun ise negatif olarak alınması gerektiğini yazmaktır.
State symbol yazmayı unuttuğumda kaç puan kaybederim?
IB rubriği, her denklemde doğru state symbol kullanımını 0.5-1 puan arası değerlendirir. Tek bir soruda bu kayıp küçük görünse de, birden fazla denklem içeren bir Hess veya Born-Haber hesaplamasında 2-3 puan kayba ulaşabilir. Her denklemden sonra (s), (l), (g), (aq) sembollerini kontrol etmek, en basit ve en etkili puan koruma yöntemidir.
Endotermik ve ekzotermik reaksiyonu sınavda nasıl kanıtlamalıyım?
Yalnızca 'ısı alır' veya 'ısı verir' ifadesi rubrikte yeterli değildir. Sınav, gözlemlenebilir en az iki kanıt ister: sıcaklık değişimi, gaz çıkışı, çözünürlük farkı, renk değişimi veya iletkenlik değişimi. Bu gözlemler ΔH > 0 veya ΔH < 0 ile ilişkilendirildiğinde, 'explain' komutunun tam puanı alınır.