ΔG = ΔH − TΔS formülünü IB Chemistry HL sınavında 6 adımda yorumlama
IB Chemistry Reactivity 1.4'te entropi ve kendiliğindenlik: ΔS hesabı, Gibbs enerjisi ve TΔS eşiği için HL sınavında puan üreten somut adımlar.
Tom Harrison2 dk okuma
Not (Temmuz 2026): Bu yazı, IB Kimya dersinin 2025 öncesi müfredatına göre yazılmıştır. Mayıs 2025 sınav oturumundan itibaren yeni müfredat yürürlüktedir: Paper 3 ve option (seçmeli) üniteler kaldırılmış, konular Structure 1-3 ve Reactivity 1-3 yapısında yeniden düzenlenmiştir. Yazı arşiv amaçlı korunmaktadır. Güncel müfredat ve sınav yapısı için IB Kimya özel ders sayfamıza bakınız.
İlgili Okumalar
Parçacık doğası IB Chemistry sınavında saf madde–karışım ayrımını 5 ölçümle nasıl çözersinIB Chemistry Structure 2.4'te 5 malzeme kanıtı: aynı katıyı sınavda 7 puana taşıyan okuma yöntemiIB Chemistry Reactivity 3.4'te elektron çifti paylaşımı: Lewis yapısından puan üreten 6 adım
Sıkça Sorulan Sorular
IB Chemistry Reactivity 1.4'te ΔS° hesabı için hangi tablo kullanılır?
Standart molar entropi (S°) değerleri, IB veri kitapçığındaki termodinamik tablodan okunur. Her bileşiğin yanında faz (s, l, g, aq) belirtilir; hesap ΔS° = Σ S°(ürünler) − Σ S°(reaksiyona girenler) formülüyle yapılır. Birim J K⁻¹ mol⁻¹ olarak tutulmalı; ΔH ile karıştırılmamalıdır.
ΔG < 0 ise reaksiyon hızlı mıdır?
Hayır. ΔG < 0 yalnızca termodinamik kendiliğindenliği gösterir; hız kinetik bir büyüklüktür. Spontan bir reaksiyon aktivasyon enerjisi yüksekse yavaş olabilir (örnek: elmasın grafit'e dönüşümü). Bu ayrım, Paper 3'teki 'evaluate' sorularında sınav puanı üretir.
Sıcaklık eşiği nasıl hesaplanır?
T = ΔH / ΔS formülüyle, ΔG = 0 koşulundan elde edilir. ΔH J cinsinden, ΔS J K⁻¹ cinsinden yazılmalıdır; kJ/mol verilen ΔH değerleri 1000 ile çarpılır. Bu eşiğin üzerinde veya altında spontanlık senaryosu (iii veya iv) değişir.
ΔG° ile K arasındaki bağlantı hangi formüldür?
ΔG° = −RT ln K, burada R = 8,31 J K⁻¹ mol⁻¹ ve T genellikle 298 K alınır. ΔG° büyük ve negatifse K büyüktür (denge sağa); ΔG° pozitifse K küçüktür (denge sola). Bu formül Paper 2'de sıkça 1-2 puanlık hesap adımı olarak karşımıza çıkar.
IB Paper 1'de entropi sorularını hızlı çözmenin kısa yolu var mı?
Önce ΔH ve ΔS'in işaretlerine bakıp dört senaryodan hangisine girildiğini belirle. Senaryo (i) ise (ΔH < 0, ΔS > 0) her sıcaklıkta spontandır; senaryo (ii) ise hiçbir sıcaklıkta spontan değildir. Bu iki senaryo 10 saniyede cevaplanır. (iii) ve (iv) senaryolarında T_eşik hesabı gerekir; bu da 60-80 saniye sürer.