IB Fizik HL'de Açısal Momentum: L = Iω Ne Zaman Kullanılmaz
L = Iω sabit eksende dönen rijit cisim için, L = r × p vektörel form. rpm'yi rad/s'ye çeviren 2π/60 çarpanı ve korunumun geçerli olduğu tork koşulu.
Gamze Akın2 dk okuma
Not (Temmuz 2026): Bu yazı, IB Fizik dersinin 2025 öncesi müfredatına göre yazılmıştır. Mayıs 2025 sınav oturumundan itibaren yeni müfredat yürürlüktedir: Paper 3 ve option (seçmeli) üniteler kaldırılmış, konular Theme A-E yapısında yeniden düzenlenmiştir. Yazı arşiv amaçlı korunmaktadır. Güncel müfredat ve sınav yapısı için IB Fizik özel ders sayfamıza bakınız.
İlgili Okumalar
IB Fizik'te kütleçekim potansiyeli: G m1m2/r formülününPaper 2 orbit sorularında doğru kullanımıKaçış hızından yörünge mekaniğine: IB Fizik enerji korunumu stratejisiIB Fizik'te Kirchhoff kanunları: çok döngülü devre sorularında 7 puan stratejisi
Sıkça Sorulan Sorular
IB Fizik'te açısal momentum korunumu hangi durumlarda geçerlidir?
Açısal momentum korunumu, sistem üzerine etkiyen net dış torkun sıfır olduğu durumlarda geçerlidir. Kütleçekim etkisindeki uydu sistemlerinde, dönen platformlarda ve çarpışma sorularında bu koşul sağlandığında açısal momentum korunur. Korunum uygulamadan önce tork durumunu mutlaka kontrol edin.
L = Iω ve L = r × p formülleri arasındaki fark nedir ve hangi durumda hangisi kullanılır?
L = Iω formülü, sabit bir eksen etrafında dönen rijit cisimler için skaler bir ifadedir ve IB Fizik sınavlarında en sık kullanılan formdur. L = r × p formülü ise vektörel bir ifadedir ve herhangi bir nokta etrafındaki açısal momentumu tanımlar. Soruda dönme ekseni belirtilmişse Iω formülü, eksen belirtilmemişse vektörel form kullanılır.
Açısal momentum sorularında birim dönüşümü nasıl yapılır?
Açısal hız genellikle devir/dakika (rpm) veya derece/saniye cinsinden verilir, ancak SI birimi rad/s'dir. Dönüşüm için rpm değerini 2π/60 ile çarpın. Örneğin, 120 rpm = 120 × 2π/60 = 4π rad/s eder. Eylemsizlik momenti kg·m², açısal hız rad/s ise açısal momentum kg·m²/s biriminde elde edilir.
Paper 2 yörünge sorularında açısal momentum korunumu tek başına neden yeterli değildir?
Yörünge sorularında açısal momentum korunumu size r ve v arasında bir ilişki verir, ancak bu iki değişkenin kesin değerlerini belirlemek için enerji korunumundan ikinci bir denklem gerekir. Yüksek yörünge ile alçak yörünge arasındaki geçiş sorularında veya eliptik yörünge sorularında her iki korunum yasası birlikte kullanılır.
Açısal momentum konusunda en yaygın sınav hatası nedir?
En yaygın hata, eylemsizlik momentinin (I) hesaplanmasında yapılır. Eksen konumu değiştiğinde I değerinin değiştiği gözden kaçırılır ve soruda verilen ekseni kullanmak yerine varsayılan bir eksen için I hesaplanır. Ayrıca açısal momentum korunumu uygulanırken enerji korunumunun ayrı bir denklem olarak yazılmaması da sık karşılaşılan bir hatadır.