IB World School'da Diploma süreci: okul, IB ve öğrenci neyi yapar
Diplomayı IB verir, okul süreci yürütür. IB World School'da notlar, okul içi değerlendirme, CAS ve ders seçimi kimde, öğrenci neyi takip etmeli?
IB World School'da Diploma sürecinde diplomayı okul değil IB verir: notları ve diploma kararını IB belirler, okul ise dersleri yürütür, okul içi değerlendirmeleri puanlar, ders kombinasyonunu kurallara göre kontrol eder ve CAS'in tamamlanmasını değerlendirir. Öğrencinin işi, altı dersin değerlendirme bileşenlerini, TOK'u, EE'yi ve CAS'i eksiksiz tamamlamaktır. Bu yazı Diploma sürecindeki her işin kimde olduğunu bir tabloda gösteriyor, bu iş bölümünün öğrenciye nerede yansıdığını anlatıyor ve okul ziyaretinde sorulacak somut soruları veriyor. IB World School kavramı ve bir okulun yetkisinin nasıl doğrulanacağı için IB World School nedir yazısına bakabilirsiniz.
Diploma sürecinde hangi iş kimde
Aşağıdaki tablo, IB'nin ibo.org'daki değerlendirme ve diploma sayfalarında yazanlara göre Diploma sürecindeki başlıca işleri ve sorumlularını gösterir.
| İş | Kim yapar | Öğrenciye etkisi |
|---|---|---|
| Ders notlarını (1-7) ve diploma kararını vermek | IB | Okulun kendi not ortalaması değil, IB'nin verdiği notlar ve diploma koşulları geçerlidir. |
| Programın sonundaki yazılı sınavlar | IB uygular ve değerlendirir | Derslerin çoğunda notun temeli bu sınavlardır. |
| Uzun süreye yayılan, dışarıdan değerlendirilen ödevler | Öğretmen gözetiminde yapılır, IB değerlendirir | Ödevin size ait olduğunu öğretmen doğrular. |
| Okul içi değerlendirme görevleri | Öğretmen puanlar, IB moderasyonla kontrol eder | Okulda aldığınız puan moderasyondan sonra kesinleşir. |
| CAS'in tamamlanması | Okul değerlendirir | CAS puan getirmez ama tamamlanmadan diploma verilmez. |
| Ders kombinasyonunun kurallara uygunluğu | Okulun DP koordinatörü | İçeriği örtüşen dersleri engelleyen kuralları koordinatör IB'nin prosedür el kitabından kontrol eder. |
| Resmi not belgesi (transcript) | IB | Üniversitelere giden resmi belge IB'nin belgesidir. |
| Sonuçların açıklanmadan önce üniversitelere gönderilmesi | Aday ister | Altı üniversiteye kadar ücretsizdir. |
| Tüm değerlendirme bileşenlerini, TOK'u, EE'yi ve CAS'i tamamlamak | Öğrenci | Bir derste, TOK'ta ya da EE'de not verilmemesi diplomayı engeller. |
Tablonun özü şudur: okul süreci yürütür, karar IB'nindir. Bu yüzden bir IB World School'da okumak diplomayı kendiliğinden getirmez; okulun iyi işlettiği bir süreç, öğrencinin IB'nin koşullarını zamanında karşılamasını kolaylaştırır.
Okulun kararı öğrenciye nerede yansır: ders seçimi
IB'nin kuralları ders seçiminin çerçevesini çizer; okul ise bu çerçevede hangi dersleri hangi düzeyde açacağına karar verir. Öğrenci altı ders alır ve beş gruptan (dil ve edebiyat, dil edinimi, bireyler ve toplumlar, fen bilimleri, matematik) en az birer ders seçer. Sanatlar zorunlu değildir; yerine ikinci bir fen, bireyler ve toplumlar ya da dil dersi alınabilir. Derslerin en az üçü, en fazla dördü HL'dir. ESS gibi disiplinlerarası dersler iki grubu birden karşılar.
Bu kurallar her IB World School'da aynıdır, ama seçenekler okuldan okula değişir: hedeflediğiniz bölüm için istediğiniz bir ders okulda HL olarak açılmıyorsa, kurallar izin verse bile o kombinasyonu o okulda kuramazsınız. Bu nedenle okulun sunduğu ders listesini ve HL seçeneklerini kayıt kararından önce görmek gerekir.
Notlar ve diploma kararı: okulun değil IB'nin
Her ders 1 ile 7 arasında notlanır; TOK ve EE A ile E arasında not alır ve birlikte en fazla 3 puan ekler. En yüksek toplam 45'tir. Diploma için en az 24 puanın yanında CAS'in tamamlanması, her dersten en az 2 alınması, HL'den en az 12 ve SL'den en az 9 puan gelmesi gibi koşulların tamamı gerekir; TOK ya da EE'de E ise diplomayı engeller. Tam liste için IB Diploma mezuniyet şartları yazısına bakabilirsiniz.
Notlar, öğrencinin sınıftaki ya da dünyadaki sıralamasına göre değil, belirlenmiş standartlara göre verilir. Yani okulunuzdaki diğer öğrencilerin notları sizin notunuzu etkilemez. Okulun yaptığı deneme sınavları ve okul içi puanlar size yön gösterir ama kesin not değildir: okul içi görevler IB moderasyonundan geçer, yazılı sınavları IB değerlendirir.
Öğrencinin kendi takip listesi
Okul süreci yürütse de diploma koşullarını karşılayan sizsiniz. Okulunuzun takvimine ek olarak şu listeyi kendiniz tutmanız, bir eksikliği geç fark etme riskini azaltır:
- Altı dersin her birinde hangi değerlendirme bileşenleri var: yazılı sınav, dışarıdan değerlendirilen ödev, okul içi görev?
- Okul içi görevlerin ve ödevlerin okulunuzun belirlediği teslim tarihleri neler?
- EE çalışmanızı kim yönlendiriyor, TOK'ta hangi işler değerlendiriliyor?
- CAS'in tamamlandığını okul nasıl değerlendiriyor ve sizin kaydınız ne durumda?
- Ders kombinasyonunuz DP koordinatörünün kontrolünden geçti mi?
Bu beş sorunun cevabı belli olduğunda, hangi derste hangi işin önce bitmesi gerektiği de ortaya çıkar. Sınav hazırlığında ise her dersin geçmiş sınav sorularını puanlama şemasıyla (markscheme) birlikte çözmek ve sorudaki komut terimine (command term) göre cevap yazmak, okuldan bağımsız olarak sizin kontrolünüzdeki kısımdır.
İş bölümünde sık yaşanan dört karışıklık
- Okul notunu IB notu sanmak: Deneme sınavı ve okul içi puanlar kesin not değildir. Okul içi görevler moderasyondan geçer; yazılı sınavları IB değerlendirir.
- CAS'i puanlı bir ders gibi düşünmek: CAS harf notu ya da puan almaz. Ama tamamlandığını okul değerlendirir ve tamamlanmadan diploma verilmez; bu yüzden sona bırakılacak bir iş değildir.
- Ders seçimini yalnızca öğrencinin kararı sanmak: Seçim, IB'nin grup ve HL kurallarına, örtüşen dersleri engelleyen kurallara ve okulun açtığı derslere bağlıdır. Son kontrolü DP koordinatörü yapar.
- Diplomayı okulun vereceğini düşünmek: Diploma kararını IB, koşulların tamamına bakarak verir. Okul süreci yürütür ama karar vermez.
Okul ziyaretinde sorulacak altı soru
Bir okulun Diploma sürecini nasıl yürüttüğünü anlamak için IB World School unvanına ek olarak şu soruları sorun. Her biri yukarıdaki tablodaki bir işe karşılık gelir.
- Hangi dersler HL, hangileri SL olarak açılıyor? Beş grubun her birinden seçim yapabiliyor muyum, ESS gibi iki grubu karşılayan dersler var mı?
- Ders kombinasyonumu DP koordinatörü ne zaman ve nasıl kontrol ediyor?
- Okul içi değerlendirme görevlerinin ve dışarıdan değerlendirilen ödevlerin teslim takvimi öğrenciye ne zaman veriliyor?
- CAS'in tamamlanmasını kim, hangi kayıtlarla değerlendiriyor?
- IB'nin kağıt ve dijital sınavlara geçişinde okulunuz hangi derslerde hangi biçimi kullanacak?
- Sonuçlar açıklanmadan önce ücretsiz gönderilebilen altı üniversiteyi seçerken kimden destek alabilirim?
Bu sorulara net ve yazılı cevap veren bir okul, iş bölümünü işletiyor demektir. Cevapların belirsiz kaldığı noktalar ise kendi takip listenizde öne alınması gereken kalemlerdir.
Sonuç ve sonraki adımlar
IB World School'da Diploma süreci üç tarafın işidir: IB notları ve diploma kararını verir; okul dersleri, okul içi değerlendirmeyi, ders seçimi kontrolünü ve CAS değerlendirmesini yürütür; öğrenci ise bütün bileşenleri tamamlar. Okul seçerken ya da okula yeni başladığınızda bu iş bölümünü bilmek, hangi soruyu kime soracağınızı ve hangi işi kendiniz takip etmeniz gerektiğini netleştirir.
Biz bir IB okulu değiliz; öğrencinin kendi okulundaki programa birebir online IB dersleri ve en fazla 6 kişilik gruplarla destek oluyoruz. HL ve SL dersleri için 90 dakikalık, TOK, EE ve iç değerlendirme (IA) çalışmaları için 60 dakikalık derslerle, sizin kontrolünüzdeki kısmı, yani ödevleri, sınav cevaplarını ve TOK-EE çalışmasını güçlendirebilirsiniz.