IB Diploma mezuniyet şartları

IB Diploma mezuniyet şartı, 45 üzerinden en az 24 puan toplamak ve IB'nin resmi listesindeki diğer yedi koşulu aynı anda karşılamaktır: CAS tamamlanmış olmalı, tüm derslerde ve TOK ile EE'de not verilmiş olmalı, her dersten en az 2 alınmalı, 2'lerin sayısı ikiyi ve 3 ve altındaki notların sayısı üçü geçmemeli, HL derslerinden en az 12, SL derslerinden en az 9 puan gelmelidir. Ayrıca TOK ya da EE'de E notu, toplam puan ne olursa olsun diplomayı engeller. Bu yazı her koşulu tek tek açıklıyor, TOK ve EE puan tablosunu veriyor ve toplamı 24'ün üstünde olduğu halde diploma alamayan not dağılımlarını örneklerle gösteriyor. Diplomaya giden süreç ve takvim için IB diploması nasıl alınır, sınav kağıtlarının biçimi için IB sınavı nedir yazılarına bakabilirsiniz.

45 puan nasıl oluşur: altı ders ve TOK-EE puanı

Altı dersin her biri 1 ile 7 arasında notlanır; bu kısım en fazla 42 puan eder. Kalan 3 puan TOK ve EE'den gelir: iki bileşen ayrı ayrı A ile E arasında bir harf notu alır ve bu iki harfin birleşimi aşağıdaki tabloya göre 0 ile 3 arasında puana çevrilir. CAS harf notu ya da puan almaz; okul, CAS'in tamamlanıp tamamlanmadığını değerlendirir. HL ve SL dersleri aynı değerde sayılır: SL'de alınan 7 ile HL'de alınan 7 toplama aynı puanı ekler.

IB'nin kendi örneği: TOK'tan B, EE'den C alan aday 2 puan kazanır. Beş dersten 7, bir dersten 6 alan ve TOK ile EE'den B alan bir aday 35 + 6 + 2 = 43 puana ulaşır. Aynı aday TOK'tan ve EE'den D alsaydı çekirdekten 0 puan alırdı ama diplomasını kaybetmezdi; diploma, iki bileşenden birinde E olduğunda düşer. Tablo, IB'nin ibo.org'daki DP passing criteria sayfasında yer alan puan matrisidir.

IB diploma mezuniyet şartları: resmi sekiz koşul

IB'nin diploma için aradığı koşullar aşağıdadır. Diploma, sekizinin birlikte sağlanmasıyla verilir; biri eksikse toplam puan ne olursa olsun diploma çıkmaz.

1. CAS şartları karşılanmış olmalı. CAS puan getirmez ama tamamlanmadan diploma verilmez.
2. Toplam en az 24 puan. Bu toplama altı dersin notları ile TOK-EE'den gelen 0-3 puan birlikte girer.
3. Tüm derslerde, TOK'ta ve EE'de not verilmiş olmalı. Altı dersin değerlendirme bileşenleri TOK, EE ve CAS ile birlikte tamamlanmış olmalıdır.
4. Her dersten en az 2. Tek bir dersten 1 almak diplomayı düşürür.
5. En fazla iki tane 2. HL ya da SL fark etmez; üçüncü 2 diplomayı düşürür.
6. 3 ve altındaki notlar en fazla üç tane. Üç tane 3 kabul edilir; 3 ve altındaki dördüncü not diplomayı düşürür.
7. HL derslerinden en az 12 puan. Dört HL alan adayda en yüksek üç HL notu sayılır.
8. SL derslerinden en az 9 puan. İki SL alan adayda SL'den en az 5 puan gerekir.

Bunlara ek olarak, yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi TOK ya da EE'den E almak başarısızlık koşuludur.

Aynı toplam, farklı sonuç: örnek not dağılımları

Aşağıdaki örneklerde CAS'in tamamlandığı varsayılmıştır. Toplam, altı dersin notları ile TOK-EE puanının toplamıdır.

Bu örnekler iki noktayı gösterir. Birincisi, üç tane 3 diplomayı düşürmez; düşüren, 3 ve altındaki dördüncü nottur. İkincisi, toplamı 24'ün rahatça üstünde olan bir aday da düşük notları HL ya da SL tarafında toplanırsa diploma alamaz.

Ders seçimi şartları: altı ders, beş grup, üç ya da dört HL

Mezuniyet şartları ders seçimiyle başlar. Aday altı ders alır ve şu beş gruptan en az birer ders seçer: dil ve edebiyat çalışmaları (studies in language and literature), dil edinimi (language acquisition), bireyler ve toplumlar (individuals and societies), fen bilimleri (sciences) ve matematik. Farklı dillerde iki dil ve edebiyat dersi, dil edinimi dersinin yerini tutabilir. Sanatlar grubundan ders almak zorunlu değildir; sanat dersi yerine ikinci bir fen, bireyler ve toplumlar ya da dil dersi alınabilir.

Derslerin en az üçü, en fazla dördü HL, kalanı SL düzeyindedir. Bazı disiplinlerarası dersler iki grubu birden karşılar: örneğin environmental systems and societies (ESS) hem bireyler ve toplumlar hem de fen bilimleri grubundan sayılır; bu durumda altı dersi tamamlamak için başka bir ders seçilir. İçeriği örtüşen derslerin birlikte alınmasını engelleyen kurallar da vardır; bunları okulunuzun DP koordinatörü IB'nin prosedür el kitabından kontrol eder. Seçim bu kurallara uymuyorsa diploma şartı baştan karşılanmamış olur. Hangi bölüm için hangi HL derslerinin istendiği ise ayrı bir konudur; bunun için kaç IB HL dersi gerekir yazısına bakabilirsiniz.

12 ve 9 puan şartı nasıl hesaplanır

Üç HL ve üç SL alan bir adayda HL notlarının toplamı en az 12, SL notlarının toplamı en az 9 olmalıdır. Örneğin HL'den 5, 4, 3 ve SL'den 4, 3, 2 alan aday iki şartı tam sınırda karşılar ve 3 ve altındaki notları üç tanedir; ama derslerden yalnızca 21 puan gelir. Bu aday 24'e ancak TOK ve EE'den 3 puanla, yani iki bileşenden biri A, diğeri A ya da B olduğunda ulaşır. Dört HL alan adayda HL şartı için en yüksek üç HL notu toplanır; dördüncü HL notu bu hesaba girmez ama toplam puana ve 2 ile 3 sayımına girer. İki SL dersinden ise en az 5 puan gelmesi gerekir.

Her derste not almak: teslimler de şartın parçası

Tüm derslerde, TOK'ta ve EE'de not verilmiş olması şartı çoğu zaman gözden kaçar. IB, adayın altı dersin değerlendirme bileşenlerini TOK, EE ve CAS ile birlikte tamamlamasını ister. Derslerin çoğunda not, programın sonundaki yazılı sınavlara dayanır; bunun yanında uzun bir süreye yayılan, öğretmen gözetiminde yapılan ve IB'nin dışarıdan değerlendirdiği ödevler ile öğretmenin puanlayıp IB'nin moderasyonla kontrol ettiği okul içi görevler vardır. Okulun verdiği iç değerlendirme puanı bu yüzden kesin not değildir; kesin not moderasyondan sonra ortaya çıkar.

Notlar, adayın sınıf ya da dünya sıralamasındaki yerine göre değil, belirlenmiş standartlara göre verilir. Yani sınıf arkadaşlarınızın yüksek not alması sizin notunuzu düşürmez; şartları karşılayıp karşılamadığınız yalnızca kendi notlarınıza bağlıdır.

TOK, EE ve CAS şartı: E notu ve tamamlanmayan CAS

TOK ve EE'nin her biri A ile E arasında not alır. D notu çekirdekten gelen puanı düşürür ama tek başına diplomayı engellemez: EE'den A, TOK'tan D alan aday yine 2 puan kazanır. E ise iki bileşenden hangisinde olursa olsun başarısızlık koşuludur; altı dersten 42 puan alınmış olsa bile diploma verilmez. CAS'te durum farklıdır: CAS harf notu almaz ve puan getirmez, tamamlanıp tamamlanmadığını okul değerlendirir. Tamamlanmamış CAS, en yüksek ders notlarıyla bile diplomayı engeller.

Puan tarafında çekirdeğin etkisi en fazla 3'tür. Derslerden 38 puan alan bir aday, TOK ve EE'den A-A ya da A-B birleşimiyle 41'e, B-B ile 40'a, D-D ile 38'e ulaşır. Matriste her not artışı puan getirmez: EE'si B olan bir adayın TOK notunu C'den B'ye çıkarması puanı değiştirmez (iki durumda da 2), B'den A'ya çıkarması ise 1 puan ekler.

Notlarınızı şartlara göre kontrol etmek

Tahmini notlarınızı (predicted grades) ya da deneme sınavı sonuçlarınızı aldığınızda şartları şu sırayla kontrol etmek, riskli dersi hızlıca gösterir:

1. Diplomayı tek başına düşürenler: Herhangi bir dersten 1 var mı? TOK ya da EE'de E riski var mı? CAS tamamlanma yolunda mı?
2. Düşük not sayımı: Kaç tane 2 var (en fazla iki)? 3 ve altındaki notlar kaç tane (en fazla üç)?
3. HL ve SL toplamları: HL toplamı en az 12 mi (dört HL varsa en yüksek üçü)? SL toplamı en az 9 mu (iki SL varsa en az 5)?
4. Genel toplam: Altı dersin notları ile TOK-EE puanının toplamı en az 24 mü?

Bu sırayla bakınca, bir notu yükseltmenin birden fazla şartı aynı anda düzelttiği dersler ortaya çıkar. Örneğin SL'deki bir 3'ü 4'e çıkarmak, 3 ve altındaki not sayısını bir azaltır, SL toplamını bir artırır ve genel toplama bir puan ekler. Zaman sınırlıyken çalışmayı önce böyle bir derse vermek, en yüksek notu daha da yükseltmeye çalışmaktan daha fazla güvence sağlar.

Mezuniyet şartlarıyla ilgili yaygın yanlış bilgiler

• "24 puan yeterlidir." 24 puan sekiz koşuldan yalnızca biridir. Yukarıdaki tabloda 39 puanlı bir aday da diploma alamıyor.
• "Üç tane 3 diplomayı düşürür." Düşürmez. 3 ve altındaki notlar en fazla üç tane olabilir; sorun dördüncüde başlar.
• "Bir dersten 2 almak diplomayı düşürür." Düşürmez. En fazla iki tane 2'ye izin verilir; 1 ise tek başına diplomayı düşürür.
• "CAS'ten de puan gelir." Gelmez. Çekirdek puanı yalnızca TOK ve EE'den gelir; CAS'in tamamlanması ise şarttır.
• "TOK ya da EE'de D diplomayı düşürür." Düşürmez; D yalnızca çekirdekten gelen puanı azaltır. Diplomayı düşüren E'dir.
• "HL'de 7, SL'de 7'den fazla puan getirir." Getirmez. HL ve SL aynı puanı verir; fark, HL'de daha geniş bir bilgi, anlayış ve beceri alanının değerlendirilmesidir.

Çift dilli (bilingual) diploma şartı

IB, belirli koşullarda çift dilli diploma da verir. Bunun için iki yol vardır. Birincisi, iki ayrı 1. grup (dil ve edebiyat) dersi alıp ikisinden de en az 3 almak. İkincisi, 3. grup (bireyler ve toplumlar) ya da 4. grup (fen bilimleri) derslerinden birini 1. grup dilinizden farklı bir dilde alıp hem o dersten hem de 1. grup dersinden en az 3 almak. EE, okula özgü bir ders programı (school-based syllabus) ya da yedinci bir ek ders bu şarta katkı sağlamaz.

Sonuç ve sonraki adımlar

IB diploması için 24 puan bir alt sınırdır, mezuniyet şartının tamamı değildir. Şart, sekiz koşulun birlikte karşılanması ve TOK ile EE'de E olmamasıdır. Bu yüzden en riskli ders çoğu zaman en zayıf derstir: tek bir 1, 3 ve altındaki dördüncü bir not ya da SL toplamının 9'un altına inmesi, yüksek notları boşa çıkarabilir. Tahmini notlarınızı yukarıdaki dört soruyla kontrol edin ve önce birden fazla şartı düzelten derse yönelin.

Biz bir IB okulu değiliz; birebir online IB dersleri ve en fazla 6 kişilik gruplarla öğrencilerin kendi okullarındaki programa destek oluyoruz. HL ve SL dersleri için 90 dakikalık, TOK, EE ve iç değerlendirme (IA) çalışmaları için 60 dakikalık birebir derslerle, şartları zorlayan derse odaklanan 10 ya da 20 derslik bir plan kurabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular