IB nedir? International Baccalaureate programı hakkında her şey
IB'nin açılımı International Baccalaureate, Türkçesi Uluslararası Bakalorya. PYP, MYP, DP ve CP farkı; altı ders grubu, TOK-EE-CAS ve 45 puanlık ölçek.
IB (International Baccalaureate — Uluslararası Bakalorya), merkezi Cenevre'de bulunan International Baccalaureate Organization (IBO) tarafından yürütülen, dünya çapında 160'tan fazla ülkede 5.000'in üzerinde okulda uygulanan uluslararası bir eğitim sistemidir. Türkiye'de "IB" dendiğinde çoğunlukla lise düzeyindeki IB Diploma Programı (DP) kastedilir; ancak IB aslında okul öncesinden liseye uzanan dört ayrı programdan oluşan bir çerçevedir. Bu yazı, IB'nin ne olduğunu, nasıl puanlandığını ve Türkiye'deki karşılığını bütünlüklü biçimde açıklar.
IB'nin dört programı
- PYP (Primary Years Programme): 3-12 yaş; sorgulama temelli ilkokul programı.
- MYP (Middle Years Programme): 11-16 yaş; disiplinlerarası ortaokul programı.
- DP (Diploma Programme): 16-19 yaş; üniversite öncesi iki yıllık diploma programı. Dünyada ve Türkiye'de en yaygın bilinen IB programıdır.
- CP (Career-related Programme): 16-19 yaş; kariyer odaklı program, Türkiye'de az sayıda okulda bulunur.
IB Diploma Programı nasıl çalışır?
DP, altı ders grubu ve üç çekirdek bileşenden oluşur. Öğrenci her gruptan bir ders seçer: ana dil edebiyatı, yabancı dil, birey ve toplum (ekonomi, tarih, psikoloji...), fen bilimleri (fizik, kimya, biyoloji, ESS...), matematik (AA/AI) ve sanat ya da ikinci bir seçmeli. En az üç ders HL (Higher Level), kalanlar SL (Standard Level) düzeyinde okunur. Çekirdekte ise TOK (bilgi kuramı), Extended Essay (4.000 kelimelik araştırma makalesi) ve CAS (yaratıcılık-etkinlik-hizmet portföyü) yer alır.
Her ders 1-7 arasında puanlanır; TOK+EE kombinasyonu 3 bonus puana kadar ekler ve maksimum puan 45'tir. Diploma için minimum 24 puan ve çekirdek gerekliliklerin tamamlanması şarttır. Sürecin ayrıntısı için IB diploması nasıl alınır rehberimize bakabilirsiniz.
IB'yi diğer sistemlerden ayıran nedir?
IB'nin ayırt edici özelliği, içerik ezberinden çok beceri ve sorgulama odaklı olmasıdır. Sınav soruları komut fiilleriyle (evaluate, discuss, explain...) kurulur ve puanlama, bilgiyi yeni bağlama uygulama becerisini ölçer. Internal Assessment (IA) adı verilen ders içi projeler her dersin notunun %20-30'unu oluşturur; yani not yalnızca final sınavına bağlı değildir. A-Level'ın derinlemesine ama dar, AP'nin ders-bazlı esnek yapısına karşılık IB, genişlik + çekirdek bileşenler + zorunlu araştırma kombinasyonuyla bütüncül bir profil üretir.
Türkiye'de IB
Türkiye'de 60'tan fazla IB World School statüsünde okul vardır; Koç, Eyüboğlu, TED Ankara, İzmir Amerikan gibi köklü okullar DP'yi MEB müfredatıyla paralel yürütür. Türk öğrenciler IB diplomasını MEB lise diplomasının yanında alır. YKS ile üniversiteye girişte IB doğrudan puan sağlamaz; ancak yurt dışı başvurularında ve bazı vakıf üniversitelerinin burs değerlendirmelerinde belirgin avantaj üretir.
IB kimin için doğru tercih?
IB; yurt dışı üniversite hedefi olan, yazma ve araştırma yükünü kaldırabilen, zaman yönetimi güçlü öğrenciler için yüksek getirili bir programdır. Buna karşılık tek alanda derinleşmek isteyen ve geniş ders yelpazesi istemeyen öğrenciler için A-Level daha uygun olabilir; karşılaştırma için A-Level mi IB mi yazımıza bakın.