IB CAS nedir? Creativity, Activity, Service rehberi
IB CAS (Creativity, Activity, Service) nedir, ne kadar sürer, hangi etkinlikler sayılır? 7 öğrenme çıktısı, CAS proje şartı, portföy ve tamamlama koşulları.
CAS (Creativity, Activity, Service — Yaratıcılık, Etkinlik, Hizmet), IB Diploma Programı'nın üç çekirdek bileşeninden biridir. TOK ve Extended Essay'den farklı olarak CAS puanlanmaz; ancak CAS gereklilikleri tamamlanmadan diploma verilmez. Yani CAS, 45 puanlık tabloya katkı yapmayan ama diploma için mutlak koşul olan bileşendir. Bu yazı CAS'in üç kolunu, yedi öğrenme çıktısını, süre ve portföy şartlarını ve Türkiye'de yaygın etkinlik örneklerini açıklar.
CAS'in üç kolu
- Creativity (Yaratıcılık): Yaratıcı düşünme içeren üretimler — müzik, tiyatro, resim, blog yazarlığı, yazılım projesi, okul dergisi.
- Activity (Etkinlik): Fiziksel çaba — takım sporları, yüzme, dağ yürüyüşü, dans, fitness programı.
- Service (Hizmet): Karşılıksız toplum hizmeti — gönüllü öğretmenlik, hayvan barınağı çalışması, afet yardım organizasyonu, çevre projeleri.
Süre ve kapsam şartları
CAS, DP'nin iki yılına yayılmalı ve en az 18 ay boyunca düzenli olarak sürmelidir. Eski "150 saat" kuralı kaldırılmıştır; günümüzde saat sayısı değil, dengeli dağılım ve süreklilik aranır. Üç koldan her birinde anlamlı deneyim ve en az bir CAS Projesi (minimum bir ay süren, planlama-uygulama-değerlendirme döngüsü içeren ekip çalışması) zorunludur.
7 öğrenme çıktısı (learning outcomes)
CAS portföyünün tamamlanmış sayılması için öğrencinin yedi öğrenme çıktısının tamamına dair kanıt sunması gerekir:
- Güçlü yönlerini tanıma ve gelişim alanlarını belirleme
- Yeni beceriler gerektiren zorluklar üstlenme
- CAS deneyimi planlama ve başlatma
- Kararlılık ve süreklilik gösterme
- İş birliği becerilerini geliştirme
- Küresel öneme sahip konularla ilgilenme
- Seçim ve eylemlerinin etik boyutunu değerlendirme
CAS portföyü ve kayıt
Öğrenciler deneyimlerini okulun kullandığı sistemde (çoğunlukla ManageBac) kaydeder: hedef, süreç kanıtı (fotoğraf, video, günlük) ve yansıtma (reflection) yazıları. CAS koordinatörüyle üç resmî görüşme (başlangıç, ara, bitiş) yapılır. Yansıtma yazıları "ne yaptım"dan öte "ne öğrendim, ne değişti" sorusuna cevap vermelidir — koordinatörlerin en sık iade gerekçesi yüzeysel yansıtmalardır.
Türkiye'den CAS etkinliği örnekleri
- Köy okullarına kitap toplama ve okuma atölyeleri (Service + Project)
- Okul orkestrasında konser hazırlığı (Creativity)
- TEMA/çevre dernekleriyle fidan dikim kampanyası (Service)
- Okullar arası basketbol liginde düzenli antrenman (Activity)
- Kodlama kulübünde küçük sınıflara Scratch öğretmek (Creativity + Service)
CAS zaman yönetimi, özellikle IA ve EE teslimlerinin çakıştığı DP2 döneminde kritikleşir; CAS'i DP1'de yoğunlaştırmak en yaygın strateji hatasını (son aya sıkıştırma) önler. Akademik yük planlaması için IB diploması nasıl alınır rehberindeki takvime bakabilirsiniz.