IB Diploma Programı'nın gerçek akademik zorluk düzeyi
IB Diploma'nın zorluğu yapısından gelir: beş grubun hepsi zorunlu, 3-4 ders HL, sınav ve uzun ödevler bir arada, 24 puanın yanında diploma koşulları.
IB Diploma Programı zordur, ama zorluk tek bir dersin ağırlığından çok programın yapısından gelir: beş ders grubunun her birinden ders almak zorunludur, derslerin üçü ya da dördü HL'dir, TOK, EE ve CAS derslerle aynı dönemde yürür ve 24 puan diploma için tek başına yetmez. Zayıf olduğunuz alanı programdan çıkaramazsınız ve tek bir zayıf ders, diğer notlarınız yüksek olsa bile diplomayı riske atabilir. Bu yazı zorluğun bu dört kaynağını resmi IB kurallarıyla açıklıyor ve her biri için hangi becerinin erken kurulması gerektiğini anlatıyor. Dönem dönem bir plan için IB Diploma yol haritası yazısına bakabilirsiniz.
Birinci kaynak: zayıf alanı dışarıda bırakamazsınız
IB Diploma'da altı ders alınır ve şu beş grubun her birinden en az bir ders zorunludur: dil ve edebiyat çalışmaları, dil edinimi, bireyler ve toplumlar, fen bilimleri ve matematik. Farklı dillerde iki dil ve edebiyat dersi, dil edinimi dersinin yerini tutabilir. Sanatlar grubu zorunlu değildir; yerine ikinci bir fen, bireyler ve toplumlar ya da dil dersi alınabilir. Yani sayısal alanda güçlü bir öğrenci dil ve edebiyat dersini, sözel alanda güçlü bir öğrenci de matematik ve fen dersini programdan çıkaramaz.
Derslerin en az üçü, en fazla dördü HL, kalanı SL düzeyindedir. HL ile SL aynı not tanımlarına göre değerlendirilir ve aynı puanı verir; fark, HL'de daha geniş bir bilgi, anlayış ve beceri alanının değerlendirilmesidir. ESS gibi bazı disiplinlerarası dersler iki grubu birden karşılar ve programda bir ders yeri açar. Zorluğu belirleyen çoğu zaman en zor HL dersi değil, öğrencinin en zayıf olduğu gruptaki derstir.
İkinci kaynak: 24 puan tek başına yetmez
Her ders 1 ile 7 arasında notlanır; TOK ve EE birlikte en fazla 3 puan ekler ve en yüksek toplam 45'tir. Diploma için en az 24 puan gerekir, ama zorluğu artıran asıl şey yanındaki koşullardır: tüm derslerde, TOK'ta ve EE'de not verilmiş olmalı, her dersten en az 2 alınmalı, en fazla iki tane 2 ve en fazla üç tane 3 ve altı not olmalı, HL derslerinden en az 12, SL derslerinden en az 9 puan gelmeli, CAS tamamlanmalı ve TOK ile EE'de E olmamalıdır. Bu koşullar, yüksek notlarla dengelenemeyen bir zayıf dersi doğrudan diploma sorununa çevirir: beş dersten 7, bir dersten 1 alan aday diploma alamaz.
Notlar sınıf sıralamasına göre değil, belirlenmiş standartlara göre verilir. Bu, zorluğun bir başka yüzüdür: sınıfın ortalaması düşük olsa da notunuz ölçütlere göre belirlenir ve sınıfta ilk sırada olmak, ölçütü karşılamadığınız bir derste notunuzu yükseltmez. Koşulların tamamı ve örnek not dağılımları için IB Diploma mezuniyet şartları yazısına bakabilirsiniz.
Üçüncü kaynak: not üç ayrı değerlendirme türünden gelir
Derslerin çoğunda not, programın sonundaki yazılı sınavlara dayanır. Bunun yanında bazı alanlarda uzun süreye yayılan, öğretmen gözetiminde tamamlanan ve IB'nin dışarıdan değerlendirdiği ödevler vardır. Derslerin çoğunda okul içinde yapılan görevler de bulunur; bunları ya IB dışarıdan değerlendirir ya da öğretmen puanlar ve IB moderasyonla kontrol eder. Fen derslerindeki laboratuvar çalışması, öğretmen değerlendirmesinin kullanıldığı işlere bir örnektir.
Bu karışım iki ayrı beceri ister. Sınavlarda çoktan seçmeli soru nadirdir; puanın büyük kısmı yazdığınız cevaptan gelir ve sorudaki komut terimi (command term) cevabın biçimini belirler: "describe" ile "evaluate" aynı cevabı istemez. Ödevlerde ise iş uzun bir süreye yayılır ve her ödev kendi değerlendirme ölçütleriyle puanlanır. Sınava iyi çalışan ama uzun ödevi son haftaya bırakan öğrenci de, ödevi iyi yazıp zamanlı sınav pratiği yapmayan öğrenci de puan kaybeder.
Yaygın hatalar ve nasıl önlenir
| Hata | Belirti | Önlem |
|---|---|---|
| Tüm çalışmayı sınav dönemine bırakmak | Ödevler ve EE son haftalara sıkışır, sınav tekrarı bölünür | Okulun verdiği teslim tarihlerini tek bir takvimde toplamak ve her ödeve bir taslak tarihiyle başlamak |
| Değerlendirme ölçütlerini okumadan ödev yazmak | İyi bir metin, ölçütün istediği kanıtı göstermediği için düşük puan alır | Yazmaya başlamadan önce her ölçütün istediğini not etmek ve taslağı bu listeyle kontrol etmek |
| Komut terimini atlamak | Doğru bilgiyle yazılmış cevap, istenen biçimde olmadığı için puan kaybeder | Geçmiş sınav sorularında her sorunun komut terimini işaretleyip cevabı puanlama şemasıyla karşılaştırmak |
| Kendini sınıfa göre ölçmek | Sınıf ortalamasının üstünde olmak güven verir ama ölçüt karşılanmamış olabilir | Kendi önceki sonuçlarınızla ve değerlendirme ölçütleriyle karşılaştırmak |
| En zayıf dersi ihmal etmek | Yüksek notlara rağmen 2'ler, 3'ler ya da HL ve SL toplam koşullarına takılmak | Diploma koşullarını tahmini notlarınızla düzenli kontrol etmek ve önce en riskli derse zaman ayırmak |
Bu hataların ortak noktası, zorluğu tek tek derslerde aramaktır. IB'de risk çoğu zaman derslerin, ödevlerin ve diploma koşullarının aynı anda yürümesinden doğar.
Hazırlık: zorluğa göre hangi beceri erken kurulmalı
Bu zorlukların her biri farklı bir beceri ister ve hiçbiri sınav döneminde birkaç haftada kurulmaz:
- Zamanlı yazma: Sınav puanının çoğu yazılı cevaptan geldiği için, geçmiş sınav sorularını süre tutarak çözmek ve cevabı puanlama şemasıyla (markscheme) karşılaştırmak programın başından itibaren düzenli yapılmalıdır.
- Komut terimi okuma: Her derste sık geçen komut terimlerinin ne istediğini kendi cümlelerinizle yazın ve her cevaptan önce sorunun fiilini işaretleyin.
- Uzun ödev yönetimi: Okul içi görevler, dışarıdan değerlendirilen ödevler ve EE için taslak, geri bildirim ve son hal için ayrı ara tarihler belirleyin.
- Aralıklı tekrar: Altı dersin içeriğini sınav dönemine kadar taşımak için konuları kısa aralıklarla, sonra giderek seyrekleşen aralıklarla yeniden çalışın ve farklı konulardan soruları karışık çözün.
- Zayıf grupta erken destek: Programdan çıkaramadığınız zayıf alanda desteği, notlar diploma koşullarına yaklaşmadan önce almak daha kolaydır.
Zorluk program içinde nerede yoğunlaşır
Program ilerledikçe işler üst üste biner: uzun süreye yayılan ödevler, EE, TOK, CAS ve programın sonundaki yazılı sınavların hazırlığı aynı döneme denk gelir. Programın başında ders içeriğini oturtmak, ödevlerin konusunu erken seçmek ve CAS'i düzenli yürütmek, son dönemdeki yükü azaltmanın en somut yoludur. Okulunuzun teslim takvimini alıp tüm dersler için tek bir çizelgede birleştirmek, çakışmaları önceden gösterir. Dönem dönem ayrıntılı bir plan için IB Diploma yol haritası yazısına bakabilirsiniz.
Dördüncü kaynak: EE, TOK ve CAS'in istediği bağımsız çalışma
Çekirdek bileşenler derslerden farklı bir zorluk taşır. EE'de araştırma sorusunu, kaynakları ve yöntemi büyük ölçüde siz belirlersiniz; TOK ise bilginin nasıl edinildiğini ve sınandığını sorgulamanızı ister. İkisi de A ile E arasında not alır ve birlikte toplama en fazla 3 puan ekler. D notu puanı düşürür ama diplomayı tek başına engellemez; E ise iki bileşenden hangisinde olursa olsun diplomayı engeller. CAS not almaz, ama tamamlandığını okul değerlendirir ve tamamlanmadan diploma verilmez.
Bu bileşenlerde zorluk, kimsenin her hafta ne yapacağınızı söylememesidir. Ara tarihleri kendiniz koymak, danışmanınızdan düzenli geri bildirim istemek ve CAS kaydını iş biriktirmeden tutmak bu zorluğu yönetilebilir kılar. Bu alışkanlık programa başlamadan önce de kazanılabilir: kısa bir araştırma ödevini kendi takviminizle bitirmek iyi bir deneme olur.
Sonuç ve Sonraki Adımlar
IB Diploma'nın zorluğu dört yerden gelir: zayıf alanı dışarıda bırakamamak, 24 puanın yanında diploma koşullarını karşılamak, notun yazılı sınavlar ve uzun ödevlerden birlikte oluşması ve çekirdek bileşenlerin bağımsız çalışma istemesi. Bu zorlukların hiçbiri yalnızca daha çok saat çalışarak aşılmaz; her biri farklı bir beceri ister ve bu beceriler program başında kurulduğunda yük daha erken hafifler.
Biz bir IB okulu değiliz; okulunuzdaki programa birebir online IB dersleri ve en fazla 6 kişilik gruplarla destek oluyoruz. Zorlandığınız HL ya da SL dersinde 90 dakikalık, TOK, EE ve iç değerlendirme (IA) çalışmalarında 60 dakikalık birebir derslerle, en zayıf grubunuza ve uzun ödevlerinize odaklanan 10 ya da 20 derslik bir plan kurabilirsiniz.