IB Chemistry IA konu fikirleri: 30 örnek research question
IB Kimya Internal Assessment için 30 konu fikri ve research question örneği: kinetik, termodinamik, asit-baz, elektrokimya ve organik kimya alanlarından uygulanabilir IA konuları.
IB Chemistry Internal Assessment (IA), ders notunun %20'sini oluşturan, öğrenci tasarımı bir deneysel araştırmadır. İyi bir IA'nın ilk ve en belirleyici adımı konu — daha doğrusu research question (araştırma sorusu) — seçimidir: ölçülebilir bir bağımsız değişken, güvenilir ölçülebilen bir bağımlı değişken ve okul laboratuvarında uygulanabilirlik. Bu yazı, beş kimya alanından 30 IA konu fikrini research question formatında listeler ve seçim kriterlerini açıklar. Rubrik tarafı için IB Kimya IA rubric analizi yazımızla birlikte okuyun.
İyi bir Chemistry IA konusu neye benzer?
- Nicel veri üretir: "Hangi marka daha iyi?" değil, "X derişimi Y hızını nasıl etkiler?"
- 5+ veri noktası ve tekrar alınabilir: Bağımsız değişkenin en az 5 düzeyi, her düzeyde 3 tekrar.
- Kişisel bağlam (personal engagement) kurulabilir: Günlük yaşam, spor, mutfak, çevre bağlantısı rubrikte görünür değer üretir.
- Okul laboratuvarında güvenlidir: Egzotik reaktif veya 10 haftalık süreç gerektiren konular DP2 takviminde batar.
Kinetik (reaction kinetics) konuları
- Sıcaklığın hidrojen peroksitin katalaz ile ayrışma hızına etkisi (aktivasyon enerjisi hesabıyla)
- Asit derişiminin magnezyum-HCl tepkime hızına etkisi (gaz hacmi ölçümü)
- İyodin saati tepkimesinde iyodür derişiminin tepkime süresine etkisi
- Katalizör (Fe³⁺ vs Cu²⁺) türünün persülfat-iyodür tepkimesine etkisi
- Yüzey alanının (toz vs granül CaCO₃) tepkime hızına etkisi
- Ph düzeyinin enzimatik esmerleşme (elma polifenol oksidaz) hızına etkisi
Termodinamik ve enerji konuları
- Farklı alkollerin (metanol→bütanol) yanma entalpilerinin karbon sayısıyla ilişkisi
- Hess yasasıyla NaOH çözünme entalpisinin dolaylı ölçümü
- Farklı yağların kalorimetrik enerji içeriklerinin karşılaştırılması
- Çözünme entalpisinin iyon yarıçapıyla ilişkisi (grup 1 klorürleri)
- El ısıtıcılarındaki sodyum asetat kristalleşme entalpisinin ölçümü
Asit-baz ve titrasyon konuları
- Ticari sirkelerde asetik asit derişiminin markaya göre değişimi
- C vitamini (askorbik asit) miktarının meyve suyu işleme türüne göre değişimi (iyodometrik titrasyon)
- Antiasit tabletlerin HCl nötrleme kapasitelerinin karşılaştırılması
- Tampon kapasitesinin asit/tuz oranıyla ilişkisi
- Deniz suyu alkalinitesinin örnekleme derinliğine göre değişimi
- Aspirin tabletlerindeki asetilsalisilik asit saflığının geri titrasyonla ölçümü
Elektrokimya konuları
- Elektrolit derişiminin Daniell pili EMK'sine etkisi (Nernst denklemi doğrulaması)
- Sıcaklığın voltaik pil potansiyeline etkisi
- Elektroliz süresinin bakır kaplama kütlesine etkisi (Faraday yasaları)
- Tuz köprüsü iyon türünün pil iç direncine etkisi
- Meyve pillerinde pH ile üretilen potansiyel arasındaki ilişki
Organik ve analitik konular
- Bitkisel yağlarda doymamışlık derecesinin iyot sayısıyla ölçümü
- Kafein miktarının çay demleme süresiyle ilişkisi (UV-Vis veya ekstraksiyon)
- Farklı sıvı yağların viskozitesinin zincir uzunluğuyla ilişkisi
- Gıda boyası derişiminin kolorimetrik ölçümü (Beer-Lambert doğrulaması)
- E vitamini antioksidan kapasitesinin DPPH yöntemiyle ölçümü
- Sabunlaşma tepkimesinde NaOH derişiminin verime etkisi
- Farklı tatlandırıcıların (sükroz, fruktoz, aspartam) maya fermantasyon hızına etkisi
- Güneş kremlerinin UV geçirgenliğinin SPF değeriyle ilişkisi
Konu seçiminden research question'a
Seçtiğiniz konuyu şu kalıba oturtun: "X'in (bağımsız değişken, birimiyle) Y üzerindeki (bağımlı değişken, ölçüm yöntemiyle) etkisi nedir — Z koşulları sabit tutulduğunda?" Bu kalıp; değişken tanımı, yöntem ve kontrol değişkenlerini tek cümlede rubriğe bağlar. Konunuz belirlendikten sonra veri toplamadan önce danışman onayı ve güvenlik değerlendirmesi zorunludur. IA sürecinde birebir destek için IB kimya özel ders sayfamıza bakabilirsiniz.